وقتی یک خودرو وارد مسیر سربالایی میشود، شرایط کاری موتور بهطور کامل تغییر میکند. نیرویی که خودرو برای غلبه بر وزن خود و مقاومت جاده نیاز دارد، چند برابر مسیر صاف است و در چنین وضعیتی دیگر عدد اسببخار بهتنهایی تعیینکننده نیست، بلکه گشتاور موتور نقش اصلی را بازی میکند. موتورهای ۸ سیلندر دقیقاً در همین نقطه برتری خود را نشان میدهند.
بهطور خلاصه، در سربالایی موتور باید بتواند:
- نیروی چرخشی بالا تولید کند
- بدون افزایش شدید دور موتور کار کند
- تحت فشار حرارتی و مکانیکی قرار نگیرد
همچنین بخوانید : چرا بعضی موتورها ۳۰۰ هزار کیلومتر کار میکنند و بعضی نه؟ | علت مستهلک شدن خودرو
موتور ۸ سیلندر به دلیل حجم بالاتر و تعداد بیشتر سیلندرها، قادر است گشتاور بالایی را در دور موتور پایین تولید کند. همین ویژگی باعث میشود خودرو بدون فشار غیرعادی، بدون نیاز به معکوسهای پیدرپی و بدون افت محسوس توان، مسیرهای شیبدار را طی کند.
در موتورهای ۸ سیلندر، فرآیند احتراق بهصورت یکنواختتری انجام میشود. تعداد انفجارها در هر دور میللنگ بیشتر است و فاصله زمانی بین آنها کمتر میشود. این موضوع باعث میشود نیروی تولیدشده پیوستهتر به چرخها منتقل شود؛ مسئلهای که در سربالایی اهمیت حیاتی دارد.
نمونه خودروهای 8 سیلندر در ایران
مازراتی گرن توریسمو S
پورشه کاین توربو S
مرسدس بنز S500
لکسوس LX570
هیوندای سنتنیال
نتیجه این احتراق یکنواخت:
- کشش نرمتر خودرو
- حذف مکثهای ناگهانی در شیب
- حس «راحت بالا رفتن» حتی در سربالایی تند
تفاوت 4 سیلندر و 6 سیلندر
در مقابل، موتورهای ۴ سیلندر برای جبران کمبود گشتاور مجبورند دور موتور را بهطور قابل توجهی افزایش دهند. این افزایش دور موتور اگرچه در ظاهر باعث حرکت خودرو میشود، اما در عمل فشار زیادی به مجموعه موتور وارد میکند و مصرف سوخت را نیز بالا میبرد.
یکی از نکات مهمی که معمولاً در مقالات خودرویی کمتر به آن پرداخته میشود، فشار مکانیکی واردشده به قطعات داخلی موتور در سربالایی است. در چنین شرایطی، قطعاتی مانند:
- افت توانایی روغنکاری موتور
- گیربکس
- میللنگ
- یاتاقان ها
- رینگ ها و پیستون ها
- شاتون
- افزایش دمای موتور
تحت بیشترین تنش کاری قرار میگیرند.
موتور ۸ سیلندر به دلیل تولید توان کافی در دور پایین، این تنش را به حداقل میرساند. به همین دلیل دمای روغن پایدارتر باقی میماند و قطعات در محدوده ایمنتری کار میکنند. در حالی که موتورهای کوچکتر، با ورود به دور موتور بالا، احتمال داغ شدن، افت فشار روغن و حتی بروز ناک موتور را افزایش میدهند.
از نظر سیستم انتقال قدرت نیز، موتورهای ۸ سیلندر معمولاً با گیربکسهایی طراحی میشوند که متناسب با گشتاور بالا هستند. ضرایب دنده در این خودروها به شکلی انتخاب شدهاند که حتی در دندههای بالاتر نیز کشش کافی وجود داشته باشد.
به همین دلیل:
- نیاز به معکوسکشی کمتر است
- موتور در دور بهینه باقی میماند
- راننده احساس فشار و تقلا از خودرو نمیگیرد
تفاوت 6 سیلندر و 8 سیلندر
در مقایسه با موتورهای ۶ سیلندر، میتوان گفت V6ها تعادل خوبی بین مصرف سوخت و قدرت ایجاد میکنند و در سربالاییهای معمولی عملکرد قابل قبولی دارند. اما زمانی که شیب افزایش پیدا میکند یا خودرو تحت بار سنگین قرار میگیرد، تفاوت بهوضوح مشخص میشود. موتور ۸ سیلندر همچنان با آرامش کار میکند، در حالی که موتورهای کوچکتر وارد محدوده کاری سخت و فرسایشی میشوند.
در جمعبندی میتوان گفت برتری موتور ۸ سیلندر در سربالایی حاصل ترکیب چند عامل کلیدی است:
◂ گشتاور بالا در دور موتور پایین
◂ انتقال یکنواخت نیرو
◂ فشار کمتر بر قطعات مکانیکی
◂ هماهنگی بهتر موتور و گیربکس
همین ویژگیها باعث میشود موتور نهتنها عملکرد بهتری در مسیرهای شیبدار داشته باشد، بلکه از نظر استهلاک نیز دوام بیشتری نشان دهد. به همین دلیل است که در خودروهای سنگین، شاسیبلندهای بزرگ و خودروهای آفرود، موتورهای ۸ سیلندر همچنان انتخاب اول برای شرایط سخت و مسیرهای سربالایی محسوب میشوند.
